Thông tuyến đường bộ cao tốc Bắc Nam: Mục tiêu nhiều thách thức
08 Tháng 12 2011

Theo quy hoạch, hầu hết các dự án thuộc tuyến đường bộ cao tốc Bắc Nam đều hoàn thành trước thời điểm 2020, tuy nhiên hiện nay, rất nhiều đoạn còn chưa triển khai, thậm chí chưa thể tìm được vốn và nhà đầu tư tiềm năng, do vậy, ngay từ thời điểm này cần phải có quyết tâm lớn và tạo được cơ chế đột phá mới có thể thực hiện được mục tiêu thông tuyến vào năm 2020.


 

Mục tiêu thông tuyến vào năm 2020

Theo quyết định phê duyệt Quy hoạch phát triển mạng đường bộ cao tốc Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn sau năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ, Việt Nam sẽ xây dựng mạng đường bộ cao tốc quốc gia hoàn chỉnh, hợp lý, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài của đất nước để nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp vào năm 2020.

Quy hoạch đã xác lập mạng đường bộ cao tốc Việt Nam có tổng chiều dài 5.873 km. Trong đó, tuyến cao tốc Bắc Nam với tổng chiều dài khoảng 3.262km, tuyến phía Đông dài khoảng 1.941km, tuyến phía Tây khoảng 1.321 km.

Không tính đến đường bộ Bắc Nam tuyến phía Tây (đường Hồ Chí Minh) gần như chắc chắn không thể hoàn thành năm 2020 vì đến nay chưa có đoạn tuyến nào triển khai xây dựng theo tiêu chuẩn cao tốc, thì tuyến phía Đông cũng rất khó thông mạch vào thời điểm 2020 như quy hoạch.

Trên tuyến cao tốc Bắc - Nam đã có một số đoạn tuyến có thể xác định được thời điểm về đích. Tuyến Cầu Giẽ - Ninh Bình do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) làm chủ đầu tư đã khởi công từ 2006, dù đến nay đã chậm tiến độ so với ban đầu, tuy nhiên đến 2012 sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng. Đoạn tuyến cao tốc TP.HCM- Long Thành- Dầu Giây có chiều dài 55km cũng đã được khởi công từ 2009 và dự kiến hoàn thành vào năm 2013.

Một tuyến cao tốc khác cũng do (VEC) làm chủ đầu tư là Đà Nẵng-Quảng Ngãi dù chưa khởi công nhưng gần như mọi thủ tục về vốn liên quan đến dự án đã hoàn tất. Hiện nay, các địa phương thuộc địa bàn từ Đà Nẵng đến Quảng Ngãi đã tiến hành công tác đền bù GPMB và dự kiến năm 2012 có thể khởi công xây dựng và có khả năng hoàn thành vào 2016.

Đoạn tuyến nữa cũng có khả năng hoàn thành sớm bởi chỉ cần nâng cấp từ đường cũ lên cao tốc là Pháp Vân- Cầu Giẽ. Dự án này đã được khởi động và các phương án nâng cấp cũng được đưa ra, nguồn vốn đầu tư không quá lớn và việc tiến hành nâng cấp không mất quá nhiều thời gian bởi không liên quan nhiều đến mặt bằng nên chắc chắn sẽ hoàn thành trong vài ba năm tới.

Một số đoạn tuyến khác khó dự đoán được khả năng về đích bởi đến nay đã lập dự án, kêu gọi đầu tư nhưng chưa xác định được nguồn vốn và thời điểm cụ thể triển khai đầu tư. Trong số đó có thể kể tới như đoạn Ninh Bình- Thanh Hóa, Thanh Hóa- Hà Tĩnh. Hai đoạn này khá tiềm năng bởi lưu lượng phương tiện cao, WB đã hỗ trợ vốn để lập dự án, thời gian qua Bộ GTVT cũng đã kêu gọi đầu tư theo PPP.
Tuy nhiên, do tổng vốn đầu tư quá lớn và cơ chế, chính sách liên quan đến PPP chưa thật sự rõ ràng nên chưa tìm được nhà đầu tư thích hợp. Một tuyến nữa là Nha Trang - Phan Thiết cũng đã được tiến hành chuẩn bị dự án, nhưng với chiều dài lên đến 235km, tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 2 tỷ USD, nên thời gian qua việc bố trí vốn hoặc tìm được nhà đầu tư thích hợp cũng gặp rất nhiều khó khăn. Nếu những tuyến này gặp thuận lợi trong việc tìm vốn và khởi công khoảng năm 2015 thì có thể hoàn thành trước năm 2020.

Đột phá cơ chế huy động vốn


Đẩy mạnh tiến độ thực hiện và chuẩn bị các dự án đường cao tốc, trong đó đặc biệt là tuyến Bắc Nam để phục vụ phát triển KT-XH là nhiệm vụ được Chính phủ và Bộ GTVT đặc biệt quan tâm. Để thực hiện được mục tiêu đó cần có cơ chế đột phá về vốn, đa dạng hóa hình thức đầu tư để huy động mọi nguồn lực trong và ngoài nước nếu xây dựng đường cao tốc.

Tại quy hoạch phát triển mạng cao tốc quốc gia, Thủ tướng cũng nêu rõ cơ cấu nguồn vốn để xây dựng đường cao tốc gồm nhiều nguồn như: vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước dưới hình thức Chính phủ vay hoặc bảo lãnh vay, phát hành trái phiếu công trình, vốn do các nhà đầu tư huy động để đầu tư xây dựng theo các hình thức BOT, BTO, BT, hợp tác nhà nước - tư nhân (PPP),...

Mặc dù vậy, hiện nay việc đầu tư cho các dự án đường cao tốc theo hình thức BOT hiệu quả tài chính không cao, khó có khả năng hoàn vốn trong khi thu hút đầu tư theo hình thức PPP được xem là hướng mở nhưng lại thiếu khung pháp lý.

Thực tế, gần như chưa có dự án đường cao tốc lớn nào được triển khai đúng nghĩa PPP. Điều này là một bất cập lớn, làm lỡ cơ hội thu hút các nguồn vốn ngoài ngân sách và khiến thời gian thông mạch tuyến đường bộ cao tốc Bắc Nam nói riêng và mạng đường bộ cao tốc quốc gia nói chung càng kéo dài thêm.

Theo Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng, đầu tư phát triển hạ tầng giao thông, trong đó đặc biệt là mạng lưới đường bộ cao tốc là nhiệm vụ mang tầm chiến lược quốc gia. Cần phải có cơ chế đột phá cả về huy động vốn, tổ chức triển khai lẫn cơ chế GPMB để sớm đầu tư và hoàn thiện mạng lưới đường bộ cao tốc, đặc biệt là tuyến đường bộ Bắc Nam.

Quyết tâm của Bộ trưởng Bộ GTVT được thể hiện bằng việc chỉ sau chưa đầy 2 tháng nhận nhiệm vụ tại Bộ GTVT, Bộ trưởng đã trực tiếp kiểm tra công trường một loạt dự án cao tốc như: Cầu Giẽ - Ninh Bình, Nội Bài - Lào Cai, Hà Nội - Thái Nguyên, TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây..., phối hợp với các địa phương để tháo gỡ vướng mắc và tìm cơ chế để đẩy nhanh tiến độ xây dựng các dự án đường cao tốc này.

 

Hướng dẫn sử dụng

Chương trình VBMS trực tuyến có giao diện và cấu trúc riêng biệt ở mỗi cấp quản lý. Dưới đây là danh sách tài liệu hướng dẫn cho ban quản lý các cấp. Các đơn vị tham gia VBMS có thể tải các tài liệu này về máy để làm quen với chương trình và thực hiên các thao tác nhập, theo dõi, thống kê dữ liệu theo hướng dẫn.

Hướng dẫn kiểm tra dữ liệu đã nhập trong chương trình | Tải về máy

Hướng dẫn sử dụng VBMS trực tuyến cho ban quản lý cấp Tổng cục | Tải về máy

Hướng dẫn sử dụng VBMS trực tuyến cho ban quản lý cấp Cục / Sở | Tải về máy